|
Kunstmatige intelligentie verandert in 2026 de manier waarop organisaties werken. Van het analyseren van financiële gegevens tot het ondersteunen van administratieve processen: AI maakt steeds meer mogelijk. Toch brengt deze ontwikkeling ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Want hoe weet je of automatische beslissingen betrouwbaar zijn? En hoe houd je controle over systemen die steeds zelfstandiger functioneren? Vooral bij gemeenten, overheidsinstellingen en andere organisaties die zorgvuldig met publieke middelen en gevoelige gegevens moeten omgaan, is dit een belangrijk onderwerp. Traditionele interne controles blijven noodzakelijk, maar moeten steeds vaker rekening houden met digitale processen en AI-toepassingen. In dit artikel ontdek je zeven manieren waarop moderne technologie en een goed ingericht controlesysteem elkaar kunnen versterken. 1. Breng nieuwe digitale risico’s tijdig in kaartEen organisatie kan pas goed controleren wanneer duidelijk is welke risico’s er bestaan. Dat klinkt logisch, maar wordt ingewikkelder naarmate er meer digitale systemen worden gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan software die automatisch documenten beoordeelt, financiële afwijkingen signaleert of gegevens verwerkt. Deze toepassingen besparen tijd, maar kunnen ook fouten maken of verkeerde conclusies trekken. Daarom is het verstandig om regelmatig te inventariseren welke systemen binnen de organisatie worden gebruikt. Leg daarbij vast welke gegevens worden verwerkt, wie verantwoordelijk is en wat de gevolgen kunnen zijn wanneer een systeem niet goed functioneert. Door risico’s vooraf inzichtelijk te maken, kun je gerichter bepalen welke controles nodig zijn. 2. Zorg voor duidelijke afspraken over kunstmatige intelligentieAI wordt steeds toegankelijker. Medewerkers gebruiken slimme toepassingen voor het schrijven van rapportages, analyseren van gegevens en uitvoeren van terugkerende werkzaamheden. Zonder duidelijke afspraken kan echter onduidelijkheid ontstaan over verantwoordelijkheden en het gebruik van vertrouwelijke informatie. Daarom is AI governance een belangrijk onderdeel van moderne bedrijfsvoering. Het gaat hierbij om het maken van afspraken over de ontwikkeling, inzet en controle van kunstmatige intelligentie. TrustBound biedt hiervoor een softwareoplossing waarmee organisaties AI-toepassingen kunnen registreren, risico’s kunnen beoordelen en verantwoordelijkheden kunnen vastleggen. De AI-governancefunctionaliteit bevindt zich in oktober 2026 in de bètafase, met een geplande release in november. Een gestructureerde aanpak helpt om AI verantwoord te gebruiken en maakt het gemakkelijker om rekening te houden met wetgeving zoals de Europese AI Act. 3. Maak interne controles onderdeel van dagelijkse processenVeel organisaties controleren achteraf of werkzaamheden volgens de afspraken zijn uitgevoerd. Hoewel dit belangrijk blijft, is het minstens zo waardevol om problemen eerder te signaleren. Door controles onderdeel te maken van bestaande werkprocessen, kunnen afwijkingen sneller worden ontdekt. Denk bijvoorbeeld aan financiële transacties die automatisch worden gecontroleerd op opvallende bedragen of ontbrekende gegevens. Wanneer een afwijking wordt gevonden, kan een medewerker deze verder onderzoeken. Hierdoor hoeven controleurs niet iedere handeling afzonderlijk te bekijken en ontstaat er meer ruimte om aandacht te besteden aan uitzonderingen. Het blijft daarbij belangrijk dat medewerkers begrijpen hoe automatische controles werken. Technologie kan ondersteunen, maar neemt niet vanzelf de verantwoordelijkheid voor de uiteindelijke beoordeling over. 4. Digitaliseer de verbijzonderde interne controleVoor gemeenten is het belangrijk om inzicht te hebben in de rechtmatigheid en betrouwbaarheid van financiële processen. Daarbij speelt de verbijzonderde interne controle een belangrijke rol. Met een goed ingerichte VIC kunnen organisaties onderzoeken of processen volgens de geldende regels en interne afspraken worden uitgevoerd. Het vastleggen van controlewerkzaamheden gebeurt in de praktijk nog regelmatig met losse documenten en spreadsheets. Dat kan behoorlijk tijdrovend zijn, vooral wanneer meerdere medewerkers bij dezelfde controles betrokken zijn. Met de auditmanagementsoftware van TrustBound kunnen organisaties controlewerkzaamheden centraliseren. Denk aan het plannen van controles, vastleggen van bevindingen en opvolgen van verbeteracties. Dit helpt om meer structuur aan te brengen in het controleproces en maakt het gemakkelijker om de voortgang inzichtelijk te houden. 5. Bereid je voor op veranderende wet- en regelgevingIn 2026 krijgen organisaties te maken met verschillende ontwikkelingen rondom digitale veiligheid en verantwoord AI-gebruik. De Europese AI Act is hiervan een belangrijk voorbeeld. Deze wet stelt eisen aan bepaalde AI-toepassingen, waarbij de verplichtingen afhankelijk zijn van het risiconiveau en de rol van de organisatie. Een deel van de regels is inmiddels van toepassing. Voor specifieke hoogrisicosystemen gelden latere invoeringsdata, waaronder december 2027 en augustus 2028. Dat betekent dat organisaties moeten onderzoeken welke regels daadwerkelijk op hun systemen van toepassing zijn. Daarnaast blijven bestaande verplichtingen rondom privacy, informatiebeveiliging en financiële verantwoording relevant. Het is verstandig om deze onderwerpen niet volledig afzonderlijk te behandelen. Door controles en verantwoordelijkheden zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen, voorkom je dubbel werk en ontstaat er een samenhangende aanpak. 6. Gebruik rapportages om sneller te verbeterenEen controle heeft pas echt waarde wanneer de uitkomsten worden gebruikt om processen te verbeteren. Toch verdwijnen bevindingen in sommige organisaties in uitgebreide rapportages die slechts enkele keren per jaar worden besproken. Met digitale dashboards kunnen verantwoordelijken gemakkelijker volgen welke controles zijn uitgevoerd, welke risico’s aandacht nodig hebben en welke verbeteracties nog openstaan. Dat maakt het mogelijk om sneller bij te sturen. Voor management en bestuurders zijn dergelijke inzichten eveneens waardevol. Zij krijgen een duidelijker beeld van de werking van interne processen en kunnen beter onderbouwde beslissingen nemen. Belangrijk is wel dat rapportages overzichtelijk blijven. Een dashboard met tientallen indicatoren is niet automatisch nuttiger dan een beknopt overzicht van de belangrijkste risico’s en verbeterpunten. 7. Combineer menselijke expertise met slimme technologieAI kan grote hoeveelheden informatie verwerken en patronen herkennen die medewerkers mogelijk over het hoofd zien. Toch betekent dat niet dat menselijke controle overbodig wordt. Zeker bij beslissingen met financiële, juridische of maatschappelijke gevolgen blijft zorgvuldig menselijk oordeel belangrijk. Een AI-systeem kan bijvoorbeeld signaleren dat bepaalde financiële transacties afwijken van het gebruikelijke patroon. Maar een medewerker moet vervolgens beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van een probleem. Daarom is het verstandig om technologie vooral te gebruiken als ondersteuning van bestaande controleprocessen. Zorg ervoor dat medewerkers begrijpen welke gegevens een systeem gebruikt en hoe resultaten tot stand komen. Maak daarnaast duidelijke afspraken over het beoordelen en opvolgen van signalen. Door technische mogelijkheden te combineren met vakkennis, ontstaat een betrouwbaarder controleproces. Van losse controles naar een toekomstbestendige aanpakDe ontwikkeling van kunstmatige intelligentie biedt organisaties in 2026 volop kansen om processen slimmer en efficiënter in te richten. Tegelijkertijd wordt het steeds belangrijker om overzicht te houden over risico’s, verantwoordelijkheden en uitgevoerde controles. Voor gemeenten en andere organisaties betekent dit dat interne controle en digitaal risicomanagement steeds dichter bij elkaar komen te liggen. Door AI-toepassingen zorgvuldig te registreren, controlewerkzaamheden te digitaliseren en bevindingen structureel op te volgen, ontstaat een betere basis voor betrouwbare besluitvorming. Softwareoplossingen zoals die van TrustBound kunnen hierbij ondersteunen door verschillende governance- en controleactiviteiten binnen één omgeving samen te brengen. Uiteindelijk gaat het niet om zoveel mogelijk technologie gebruiken, maar om slimmer organiseren. Een goed controlesysteem geeft medewerkers duidelijkheid, helpt bestuurders om verantwoorde keuzes te maken en zorgt ervoor dat risico’s tijdig worden herkend. Organisaties die investeren in deze combinatie van menselijke expertise, duidelijke processen en moderne software, zijn beter voorbereid op de digitale uitdagingen van de komende jaren. |
Slimmer controleren in 2026: 7 manieren waarop AI en interne controle elkaar versterken
- Gepubliceerd door: Webwopper
Inhoudsopgave
